01 juli 2021

Proef met interactief verkeersmanagement: de opbrengst voor de metropoolregio Amsterdam

Het Europese project SOCRATES2.0 heeft publieke en private partijen geleerd hoe ze beter kunnen samenwerken om verkeer te begeleiden en te sturen. Hierdoor ontvangt de weggebruiker nu slimmere route- en navigatiediensten realtime in de auto. Ook de betrokken wegbeheerders bij de Praktijkproef Amsterdam deden mee. Gedeputeerde mobiliteit en bereikbaarheid, Jeroen Olthof van de provincie Noord-Holland: ‘Door een project als SOCRATES2.0 hebben we kunnen ervaren dat mensen best bereid zijn om een paar minuten om te rijden, als hierdoor de files en de uitstoot verminderen’.

‘Als wegbeheerders, serviceproviders en automobielfabrikanten hun krachten bundelen, biedt het niet alleen voordelen voor deze partijen, maar juist ook voor de weggebruiker. Maar het is best ingewikkeld om publieke en private partijen met elkaar te laten samenwerken, omdat wegbeheerders andere belangen hebben dan marktpartijen die ook een verdienmodel moeten hanteren’, zegt Ronald Adams (projectmanager PPA van Rijkswaterstaat).

‘Maar uiteindelijk gaat het ons dus om de eindgebruikers. Als zij slimme route- en navigatie informatie rechtstreeks in de auto ontvangen, volgen ze dit vaker op en verbetert de verkeersveiligheid, doorstroming en leefbaarheid’, geeft Chris de Veer aan (provincie Noord-Holland). ‘Want informatie over ongevallen, wegwerkzaamheden, milieuzones en omleidingsroutes via systemen langs de weg, komen nu niet altijd overeen met de suggesties die navigatieapps doen.’

‘En dat was precies de reden dat de partners in Praktijkproef Amsterdam (PPA) in dit Europese project participeerden’, vervolgt Chris. ‘Samen met de private partijen formuleerden we antwoorden op hoe we het beste kunnen samenwerken om verkeersdata te delen, te fuseren en zo gezamenlijk verkeer proactief te geleiden. Zonder dat wij wegbeheerders onze maatschappelijke doelen uit het oog verliezen en zonder dat marktpartijen hun concurrentiepositie moeten inleveren. En ook nog op zo’n manier dat de weggebruiker baat heeft bij het realtime advies over bijvoorbeeld milieuzones, wegwerkzaamheden, alternatieve routes bij drukte en bij grote evenementen.’

‘De uitdaging bij dit project zat dus niet alleen in de technische realisatie van diensten voor weggebruikers, maar juist ook in de manier van samenwerken’. Daarvoor hebben we verschillende samenwerkingsmodellen ontwikkeld en uitgeprobeerd, vult Vincent Lau (gemeente Amsterdam) aan.

Publiek-private aanpak in verkeersmanagement
Chris: ‘We hebben een zogenaamd `Cooperation Framework` (raamwerk van samenwerkingsmodellen) ontwikkeld waar binnen verschillende vormen van samenwerken uitgewerkt zijn. Dit van heel eenvoudig tot zeer uitgebreid. Afhankelijk van waarop je gezamenlijk wilt sturen past een model het beste’. Wil je weten hoe dit werkt? Bekijk dan deze korte animatie.

‘De samenwerkingsmodellen regelen in feite wie wanneer welke data levert, hoe om te gaan met het delen van concurrentiegevoelige informatie en wanneer en hoe verkeer te voorzien van afgestemde verkeersinformatie en navigatie adviezen, zegt Ronald. ‘En het raamwerk is zo ontworpen dat andere partijen binnen en buiten Europa zelf gemakkelijk met publiek-private samenwerking in verkeersmanagement aan de slag kunnen’.  

Proef in Amsterdam
‘De verschillende samenwerkingsmodellen werden als pilot in vier steden in de praktijk toegepast, in Amsterdam, Antwerpen, Kopenhagen en München. Dus in het dagelijks verkeer’, geeft Ronald aan. ‘Uiteindelijk hebben meer dan 20.000 weggebruikers deelgenomen aan de testen. Dit ondanks het beperkte verkeer tijdens de lockdowns als gevolg van de Corona pandemie.’

‘In Amsterdam zijn er verschillende diensten getest’, zegt Chris. ‘Zo kreeg een klein deel van de weggebruikers tijdig een alternatief routeadvies via Flitsmeister en TomTom’s AmiGo, waardoor files voorkomen of uitgesteld werden.’

‘Een ander voorbeeld is de proef met informatie over milieuzones’, vult Vincent aan. ‘Vrachtwagenchauffeurs weten nu op welke tijden ze wel en niet de stad in mogen en hoe ze om de milieuzone heen kunnen rijden. En een derde proef in Amsterdam ging over het in goede banen leiden van evenementen verkeer. Ofwel, slim reizen en parkeren bij evenementen.’

‘Ondanks dat door corona geen evenementen waren, hebben we wel getest of de techniek en functionaliteit werken, vervolgt Ronald. ‘Zo kan de dienst verbeterd en ingezet worden zodra evenementen na corona weer opgang komen. De dienst is ontwikkeld om verkeerstromen tijdens grote evenementen nog beter te managen. We weten nu hoe belangrijk parkeerinformatie is voor de route naar de bestemming. Met deze parkeerinformatie kunnen we het verkeer dus letterlijk naar de juiste parkeerplaats sturen.’

Vincent: ‘De testers kregen realtime advies over de optimale route van huis naar een parkeerplaats in het ArenA Poortgebied. Daarbij werd rekening gehouden met de actuele verkeersstatus, de herkomst-bestemming en beschikbaarheid van parkeerplaatsen in de omgeving van de Johan Cruijff ArenA. De bezetting van de parkeergarages werd voor deze test gesimuleerd. De dienst werd getest via de apps van SOCRATES2.0 partners TomTom (AmiGo), Be-Mobile (Flitsmeister) en BrandMKRS (Livecrowd Nederland).’

Samenwerking werpt zijn vruchten af
‘Zonder samenwerking met de overheid krijgen marktpartijen niet alle informatie die nodig is om hun gebruikers goed te informeren. Daarbij moeten ze iets ontwikkelen dat ze in andere regio’s ook kunnen gebruiken, want ze gaan niet in elk gebied over op maatwerk,’ rond Ronald af. ‘Daarom is het zo goed dat we binnen SOCRATES2.0 in vier regio’s getest hebben, Amsterdam, Antwerpen, München en Kopenhagen. En nu we zien dat het werkt, kan er opgeschaald worden.’

‘Zeker in Amsterdam blijft de milieuzone-informatie al als dienst beschikbaar. Ook blijven we hierdoor het ontwikkelde publiek-private samenwerkingsmodel gebruiken en ontwikkelen deze door’, zegt Vincent tot slot.

Resultaten overzichtelijk gepresenteerd
Juist om te zorgen dat anderen in Nederland en Europa doorgaan met de resultaten en geleerde lessen, zijn alle uitkomsten overzichtelijk en toegankelijk gepresenteerd in het SOCRATES2.0 online magazine. Dit magazine neemt de lezer in vogelvlucht mee door het project en wijst gemakkelijk de weg naar alle achterliggende rapporten voor meer informatie. Ook zijn er verschillende filmpjes te bekijken, waaronder het filmpje dat in drie minuten een goed beeld van het project geeft. En een uitgebreidere film waarin de partners reflecteren op het project, de resultaten, de lessen en het vervolg.

De SOCRATES2.0 partners
Rijkswaterstaat en NDW waren trekker van het gehele project. De andere participanten waren de wegbeheerders in Amsterdam, München, Antwerpen en Kopenhagen, de serviceproviders TomTom, BE-Mobile, BrandMKRS en automobielfabrikant BMW Group. Ook deden er diverse data en ICT ondersteunende partijen als partner mee: MapTM, Technolution en HERE Technologies. In de pilot Amsterdam, participeerden de partners in Praktijkproef Amsterdam: provincie Noord-Holland, gemeente Amsterdam, Vervoerregio Amsterdam, en eveneens Rijkswaterstaat en NDW.

Over SOCRATES2.0
In het Europese project SOCRATES2.0 ontwikkelden serviceproviders, een automobielfabrikant en wegbeheerders samen slimme verkeersinformatie- en navigatiediensten. Met als doel, weggebruikers via navigatiediensten op maat en tijdig te informeren en adviseren in het geval van bijvoorbeeld files, wegwerkzaamheden, evenementen of milieuzones. Dit leidt tot sneller, groener en veiliger verkeer. De uitdaging zat bij dit project niet alleen in de technische realisatie van de diensten, maar juist ook in de manier van samenwerken.