28 oktober 2021

Gemeente Amsterdam: ‘Het helpt om in elkaars keuken te mogen kijken’

Werkt de zelfrijdende functie van een auto op het drukste kruispunt van Amsterdam, dan weet je dat je goed zit. Specialist verkeersmanagement- en systemen Riaaz Bhailal (gemeente Amsterdam) vertelt wat er bij deze Concorda-pilot kwam kijken: ‘In de IJ-tunnel is bijna geen connectie met de wereld daarbuiten.’

‘Onze vier tests vonden plaats tussen de Valkenburgerstraat, Prins Hendrikkade en de IJ-tunnel’, vertelt Bhailal. ‘Dat is een druk kruispunt qua verkeer in Amsterdam, met complexe verkeersregelinstallaties (VRI’s) en een tunnel. Ook is het is een stedelijke hoofdcorridor. Die combinatie maakt het een uitdaging om hier te testen. We konden ons in dat opzicht weinig fouten permitteren. Als er daar een VRI uitvalt, dan heeft dat direct impact.’

Groen licht

De hamvraag van de pilot was of de berichtgeving van intelligente verkeerslichten de auto wist te bereiken in een tunnel: ‘De IJ-tunnel is een geïsoleerde bak waar we weinig tot geen signaal verwachtten. Er is geen GPS-ontvangst en bijna geen connectie met de wereld buiten de tunnel.’ Specifiek richtte de pilot zich op twee testcases: reageert de auto op tijd op een rood of groen verkeerslicht, én: kan de auto zodanig zijn snelheid aanpassen dat hij niet voor het verkeerslicht hoeft te stoppen. Dit laatste noemen we Green Light Optimal Speed Advisory, of GLOSA.

Goede samenwerking was essentieel om de pilot uit te voeren. Op het kruispunt werd vier keer getest, waarbij de VRI steeds moest worden omgebouwd: ‘Dat is best risicovol. Het kruispunt moet dan herstart worden, waarbij alle lichten op oranje knipperen en verkeersregelaars het tijdelijk overnemen. Als alles meezat duurde dat twintig minuten.’

Signaal richten

Om de use cases uit te kunnen voeren, werd een VRI tijdelijk omgebouwd tot intelligente verkeersregelinstallatie (iVRI): ‘Dat hield in dat we voor de gehele testperiode een WiFi-P modem op de iVRI hebben aangesloten en dat er bij elke test een iVRI-programma werd ingeladen. We probeerden het signaalbereik zo ver mogelijk de tunnel in te richten – kalibreren – om de ontvangst in de tunnel zo optimaal mogelijk te maken. Uiteindelijk kwam een solide verbinding tot stand met het testvoertuig. De verbindinding en communicatie kwam zelfs op grotere afstand tot stand dan we hadden verwacht.

Maptopologie en databeveiliging

De gemeente Amsterdam werkte voor de testen samen met Rijkswaterstaat, de provincie Noord-Holland en met Stellantis (voorheen Fiat Chrysler Automotive): ‘Dat was zeer waardevol. We zijn heel verschillende organisaties. Het helpt techneuten om in elkaars keuken te mogen kijken. Fiat leerde ons bijvoorbeeld de maptopologie te verbeteren. Dat is de tekening van hoe het kruispunt eruitziet, die is opgeslagen in de iVRI en wordt gecommuniceerd naar de auto. Fiat is op dit vlak al verder dan wij. We hebben deze data aangescherpt zodat de auto het beter kan interpreteren.’  

Ook op het gebied van databeveiliging zijn grote stappen gemaakt. Zo werd met behulp van Stellantis een beveiligingscertificaat aan de verzonden informatie toegevoegd: ‘Dat was nieuw voor ons en voor onze leverancier. Het certificaat zorgt ervoor dat je zeker weet dat data van een iVRI komt en niet van een hobbyist langs de weg. Het was flink schakelen om dit aan de praat te krijgen, maar we hebben het succesvol geïmplementeerd en getest. Dat onze data nu versleuteld is, is een belangrijke mijlpaal die we hebben afgetikt.’

Boost

Concorda is inmiddels afgesloten, maar volgens Bhailal zijn deze resultaten pas het begin: ‘De nieuwe technieken die we nu hebben getest komen eraan. De opgedane kennis borgen we. We weten nu hoe het werkt en hoe we het zouden willen beheren. Als het tijd is om dit aan te bieden, zijn wij er klaar voor. Concorda heeft ons op dit vlak een enorme boost gegeven.’